دستورالعمل احداث باغ گردو

دستورالعمل احداث باغ گردو

گردو درختی چندساله و مقاوم است که پس از رشد کامل هر درخت تا 18 کیلوگرم تولید محصول خواهد داشت.. محصول نهایی قیمت بالایی دارد و هم در داخل کشور طرفداران زیادی دارد و هم قابلیت بالای صادرات دارد.

در صورت احداث باغ گردو، تا سال های سال نیاز به سرمایه گذاری و کشت دوباره ندارید. زیرا درخت گردو یکی از درختان دارای عمر طولانی است و تا ده ها سال قابلیت برداشت دارد و هرساله با افزایش رشد، میزان محصول تولیدی هم افزایش می یابد.

با احداث باغ گردوی انواع پیوندی می توان از سال پنجم شروع به برداشت محصول کرد و سالانه میزان محصول تولیدی افزایش خواهد یافت.

اصول مهم مدیریتی باغات گردو

در پرورش درختان گردو، عوامل متعددی در حصول بیشـترین عملکرد دخالت دارند، به طوری که یک عامل و یا ترکیبی از چند عامل می تواند محصول باغ را کاهش دهد. عامل محدود کننده ممکن است غیر قابل تغییر باشد. به این مفهوم که بعد از احداث باغ، قابل رفع نبوده و می تواند منجر به شکست کامل باغدار گردد. این عوامل در برگیرنده رقم، پایه، عمق و بافت خاک، کمیت و کیفیت آب می باشند.

درخت گردو

بنابراین ضرورت دارد قبل از احداث باغ مطالعات لازم در خصوص انطباق این عوامل با نیازمندی های گردو به عمل آید. عوامل محدود کننده متغیر در برگیرنده عملیات مختلف به باغی یا مدیریت باغ، مانند روش آبیاری، تغذیه، هرس و تربیت، مبارزه با آفات و بیماری ها و علف های هرز و روش برداشت هستند که در صورت بهینه بودن می توانند به صورت مثبت عملکرد باغ را افزایش دهند. در این مطلب هر یک از عملیات مدیریتی ضروری به اختصار تشریح می شوند.

  • انتخاب مکان مناسب باغ گردو با توجه به عمق خاک، اقلیم و دسترسی به خدمات و غیره.
  • نمونه برداری درست از آب و خاک جهت تجزیه خاک در آزمایشگاه معتبر قبل ازاحداث باغ .
  • آماده سازی زمین باغ با شخم عمیق .
  • تهیه نهال پیوندی از ارقام تجاری مناسب گردو و کشت صحیح آن .
  • تربیت و هرس صحیح درختان طی 5-4 سال پس از غرس.
  • تغذیه و آبیاری ترجیحا بصورت قطره ای یا بابلر (کودآبیاری).
  • کنترل آفات و بیماری ها و علف های هرز در طول فصل رشد .

انتخاب مکان مناسب احداث باغات گردو

در احداث باغ گردو اقلیم و ریز اقلیم از اهمیت خاصی برخوردار است. مهمترین مخاطرات اقلیمی یخبندان زودرس و یا دیررس، سرمای زمستانه، درجه حرارت تابستان می باشد. در صورت یکسان بودن عوامل دیگر، آب و هوای مناسب تولید کننده را در موقعیت اقتصادی سودمندى قرار می دهد. بارندگی و رطوبت نسبی بالا در اوایل فصل بهار و تابستان موجب افزایش شیوع بیماری بلایت گردو می شود ولی ارقام دیر برگ گردو معمولاً از آلودگی مصون می مانند. در شرایط آب و هوایی بسیار خشک، احتمال دارد که درختان رشد مطلوبی داشته باشند ولی میوه ها به خوبی پر نمی شوند. اگر رطوبت نسبی هوا پایین باشد میوه های گردو دچار سوختگی پوست (سیاه شدن) می گردد. دامنه کوه ها به شرط برخورداری از خاک خوب برای احداث باغ گردو مناسب می باشد.

یکی دیگر از عوامل سرنوشت ساز در کارایی و عملکرد نهائی بـاغ ، دسترسـی بـه آب کافی بـا کیفیت مطلوب است. درختان گردو در طول حـیات خود، هر سـاله وارد مراحـل مختلفی از رشد و نمو شامل جوانه زنی، گلدهی و تشکیل میوه ، رشد رویشی، گل انگیزی و تشکیل جوانه های گل، رشد و نمو میوه و جنیـن (مغـز) می شوند. هر نوع غفلت در آبیاری منجر به کاهش شـدید عملکرد و رشـد رویشی سال جاری و حتی سال آینده خواهد شد.

اثرات کمبود آب بسته به مرحله رشد و نمو متفاوت است با این حال، حساس ترین مرحله دخیل در کمیت و کیفیت محصول یعنی تشکیل جوانه های گل و بلوغ و رنگ مغز در تیر و مرداد ماه اتفاق می افتد به طوری که کمبود آب در طول این دو ماه منجر به توقف رشد، کاهش وزن مغز و افزایش چروکیدگی و سیاه شدن مغز و حتی کاهش باردهی سال آینده (کاهش تشکیل جوانه های بارده) می شود.

درجه حـرارت بــالاتر از 38 درجه روی پوست میوه ی گردو سوختگی ایجـاد کرده و کیفیت مغز را کاهش می دهد و موجب پوکی آن می شود. چنانچه آفتاب سوختگی پوست در اثر گرمای زیاد اتفاق افتد قسمتی از مغز چروکیده و رنگ آن تیره تر می شود و به پوست می چسبد که گاهی به آن گردوی کال گویند. ولی پوکی میوه مربوط به گرمای اول فصل است که بدون بروز علایم سوختگی پوست اتفاق می افتد. گردو در طول تابستان و زمستان نسبت به سرما و گرمای بیش از حد حساس است. در طول دوره ی خواب زمستانه، گردو می تواند سرمای 18- درجه را بدون خسارت جدی تحمل کند ولی پس از شروع رشد، سرمای 2- تا 3- درجه موجب از بین رفتن برگها، شاخه ها و گلها شده و در نتیجه محصول کاهش می یابد.

درختان بزرگ گردو در طول فصل زمستان نسبتاً مقاوم هستند. با این حـال میزان مقاومت به سرما در درختان کم سن و سال (نهال ها) به مراتب کمتر است و از این رو توصیه می شود درسنین اول تنه درختان گردو با پارچه یا پلی فوم (مخصوص پوشاندن لوله های آب) محافظت گردد. مشکل دیگر این است که دراکثر ژنوتیپ های رایج گردو در کشور و استان آذربایجان غربی رشد دربهار خیلی زود آغاز می گردد و بوسیله یخبندان ملایم اول بهار صدمه می بینند. بخصوص که در حال حاضر بدلیل تغییرات اقلیمی از قبیل کاهش برف درزمستان وگرم شدن زمستانها این روند تشدید شده است.

درطول چند سال اخیر، صدمه ناشی از یخبندان دیررس بهاره در بسیاری از مناطق ایران سبب از بین رفتن کل محصول گردو شده است. در سرمازدگی (11- درجه سانتی گراد) سال 1393 که در 11 فروردین ماه بوقوع پیوست بسیاری از اندام های حیاتی گردو از قبیل شاتون و سرشاخه ها که محل تشکیل میوه هستند به کلی از بین رفتند.ارقام دیر برگ گردو مثل چندلر و فرنور و یافرانکت مشابه درختان سیب موقعی به گل می روند که خطر سرمای بهاره رفع شده باشد. پرورش این ارقام در اغلب نقاط ایران به جز مناطق بسیار مرتفع و عرض های جغرافیایی بالا از نظر طول فصل رشد مشکلی وجود ندارد.

شـدت نور زیاد و درجه حـرارت بــالای تابستان (تیر و مرداد) که مصادف با بحران کم آبی و حداکثر تبخیر و تعرق است می تواند ظرفیت فتوسنتزی باغ را با مسدود کردن روزنه ها پایین بیاورد. درجه حرارت بالا توأم با استرس کم آبی درطول فصل رشد باعث چروکیده شدن وسیاه شدن مغز گردوها گردیده و منجر به تسریع رسیدن مغز نسبت به پوست سبز میشود، که در تعیین زمان برداشت و کیفیت محصول اثرات منفی بر جای میگذارد.

خاک

در تعیین تناسب یک قطعه زمین مفروض برای احداث باغ گردو، مهمترین خواص فیزیکی که بایسـتی در نظر گرفته شوند، عمق و بافت خاک اسـت. سیسـتم ریشـه دوانی درخت گردو بـه قـدری وسـیع و گسـترده اسـت که عمق نفوذ بـرخی از ریشه ها به سه متر و حتی بیشتر نیز می رسد.به همین منظور، درختان گردو در خاک های عمیق و یکنواخت با بافت لوم متوسط به نحو مطلوب به عمل می آید.

بنابراین هر نوع محدودیت فیزیکی یا شیمیایی که مانع از ریشه دوانی گردو شود به طور مستقیم رشد و اندازه درخت را کاهش می دهد و به عنوان یک قاعده کلی می بایست از کشت درختان گردو، در خاک های کم عمق و شنی سبک و یا رسی سنگین اجتناب شود. در چنین خاک هایی به علت حجم محدود خاک نه تنها مقدار مواد غذایی در اختیار درخت در حداقل است، بلکه به سبب ظرفیت محدود نگهداری آب،درمواقع گرم تابستان استرس ناشی از کم آبی میتواند منجر به توقف رشد و حتی مرگ درختان بشود.

درجه حاصلخیزی خاک که تابعی از خواص بیو فیزیک و شیمیائی خاک است، ارتباط مستقیمی با افزایش تولید و یا ثبـات آن دارد. در خاک های جوان، کم عمق بـا بـافت سبـک در اثر فقــر مواد آلی و معـدنی مشـکلات متعددی پیش می آید. سله بندی سطحی، عدم تشکیل خاکدانه، تخریب ساختمان خاک، کاهش مقاومت در برابر فشردگی القائی و پایین بودن ظرفیت نگهداری آب و مواد غذایی و ظرفیت تبادل کاتیونی از آن جمله هستند.

واکنش خاک (pH) اغلب اراضی ایران بین 7/7 تا 8/2 متغیر است که نشانگر قلیائی متوسط خاک می باشد و در چنین دامنه ای از واکنش خاک ، قابلیت تحرک بسـیاری از عناصر غذایی مخصـوصاً ریز مغـذی ها مختـل مـی گردد. از ویـژگی های دیگـر خاک هـای ایران افزایش واکنش خاک در لایه های تحتانی خاک است که بیانگر به وجود آمدن لایه های کربنات آهکی ناشی ازآهک انتقالی لایه های فوقانی است که به نوع خود دلالت بر پایین بودن مقدار رس و سبـک بودن بافت خاک سطح الارض است. ظرفیت تبادل کاتیونی خاکهای سبک کمتر و بین10-4 میلی اکی و الان درصد گرم متغیر است که بسیار کمتر از حد مطلوب می باشد.

درختان گردو، به علت سطح بالای تعرق و نیز گستردگی ریشه دوانی بیشتر در معرض مسمومیت بـور قرار دارند. آستانه تحمل درختان گردو نسبت به بـور 75/.-5/. قسـمت در میلیون اسـت. مسـمومیت ناشی از زیادی بور آب (تجمع بیش از 300 پی پی ام ) در برگها، منجر به سوختگی نوک و حاشیه بـرگها و نهایتاً خزان زودرس درختـان گـردو مـی گردد. درختان مسموم از دور چنان بنظر می رسند که توسط آتش سوزانده شده اند.

طرح و الگوی کشت

باغ گردو حداکثر پتانسل باردهی خود را زمانی بدست می آورد که فضای اختصاص یافته را به طور کامل توسط تاج درختان پوشش دهد و نیز برای شاخه های تحتانی بارده نیز به اندازه کافی نور خورشید نفوذ نماید. در مراحل اولیه احداث باغ گردو ، تولید به طور مستقیم به تعداد درختان کاشته شده بستگی دارد. شرایط اقتصادی ایجاب می کند که حداکثر درخت ممکن را برای تولید اقتصادی در در واحد سطح افزایش یابد.

بدیهی است با افزایش سن درختان و ایجاد ازدحام باید از تعداد درختان کاسته گردد. به طور کلی درختان گردو نور پسند بوده و همین امر سبب می شود که در صورت عدم دریافت نور کافی ظرفیت فتوسنتزی آنها پایین آمده و کمیت و کیفیت میوه به شدت کاهش یابد و به همین سبب باید تلاش شود تا با انتخاب روش صحیح فرم دهی(تربیت) و هرس و فاصله کاشت مناسب مقدار دریافت نور به تاج درختان به حداکثر برسد.

رقـم و پایه تاثیـر مستقیمی در تعداد درختـان کشت شده در واحد سطـح دارند. به ازای افزایـش هر متر مربع به فاصه کشت عملکرد باغ تلف می گردد. برای مثال یک باغ گردو با فاصه کشت 7 در 7 متر از سن 10 سالگی به بعد شروع به 3200 کیلوگرم محصول می نماید ولی همان باغ با فاصله 11 در 11 متر پس از 14 سال به همین مقدار محصول دهی می رسد. ارقام گردو معمولا از نظر باردهی، قدرت رشد و اندازه نهایی باهم فرق دارند.

آبیاری

برای بدست آوردن حداکثر عملکرد کمی و کیفی، آبیاری باغات گردو ضروری است.کاهش بازده محصول در قطعات دیم نسبت به قطعات آبیاری شده برحسب جنس خاک و نوع رقم بـین 15-50% گزارش شـده است. همچنین کیفیت محصول(اندازه ورنگ مغز) در قطعات آبیاری شده حـداکثر است. بـه استثناء مناطقی از دنیا که آب آبیاری محدودیتی ندارد، امروزه در اغلب نقـاط دنیا که منابـع آب های سطحـی و زیر زمینی محدود است، روش های نوین آبیاری برمبنای مفهوم بودجه آب توسـعه یافته اسـت.دراین روش ها که بر مبنای اصول علمی استوار است به طـور کلی بـا برآورد ET ،ضرایبKC، بارندگی موثر و با در نظر گرفتن بافت خاک، عمق ریشه دوانی، کارآئی روش آبیاری، مقادیر آب قابل دسترس ذخیره شده (رطوبت بـین پژمردگی دایم و ظرفیت زراعی) و مقدار تخلیه مجاز رطوبت(AD) نیاز آبیاری خالص و ناخالص را بدست آورده و با رسم منحنی ET تجمعی، تاریخ دقیق آبیاری مشـخص می گردد.

به کارگیری این روش ها مستلزم دانش فنی بالا، وسایل کنترل رطوبت خاک، شبکه بندی آبیاری و استفاده از روش های آبیاری تحت فشار می باشد به طورمثال: هرهفته با سیستم بابلر 4 تا 5 ساعت آبیاری لازم است.

براساس مشاهدات به عمل آمده الگوی ریشه دوانی درختان گردو به صورت طولی می باشد، به طوری که حداکثر تعداد ریشه های فعال از نظرجذب آب و مواد غذایی در لایه 30-0 سانتیمتری و حد فاصل بین ردیف ها قرار دارند، همین امر ایجاب می کند که عرض نوار آبیاری سال به سال افزایش یابد که این خود مستلزم افزایش نیاز آبی می گردد.

به عبارت دیگر با افزایش سن درختان باید در هر نوبت آبیاری حجم بیشتری از خاک مرطوب گردد. تاخیر در آبیاری بخصوص در مواقعی که مقدار رطوبت قابل دسترس اطراف ریشه های درختان به بیش از حد مجاز تخلیه کاهش یافته و در خاک سبک و شنی و کم عمق و دماهای بالای تیـر و مرداد ماه که منـجر به افزایش ET (تبــخیر و تعرق) می گردد،حتی تخلیه مجاز به اندازه 40-30 % رطوبت قابل دسترس اطراف ریشه برای درخت گردو با سطح تعرق بالا و در اوج توسعه تاج بسیار خطرناک است در چنین مواقعی بهتر است آبیاری به طور مکرر و با سطوح تخلیه کمتری انجام شود.

واضح است در شرایط کمبود آبی نمی توان این مقدار آب را با آبیاری سطحی تامین نمود، بلکه باید از روشهای تحت فشار طبق نظر کارشناسان فنی استفاده به عمل آید نیاز آبی درختان گردو در حدود 7500 متر مکعب در هکتار برآورد شده است.

در صورت عدم وجود بارندگی موثر و نزولات جوی زمان اولین و آخرین آبـیاری از نظر ثبـات عملکرد بسـیار اهمیت دارد. اولین آبـیاری در صورت وجود بارش های کافی زمستانه و بهاره در اول خرداد ماه صورت می گیرد و چنین تصور می شود که رطوبت ذخیره شده در خاک کافی است، در سال های اخیر به دلیل کمبود بارش ها، بررسی وضع رطوبت در عمق 30-50 سانتیمتر در اوایل اردبیهشت نشان می دهد که رطوبت اطراف ریشه های فعال به شدت تخلیه شده است. در چنین مواقعی آبیاری زود هنگام باید صورت گیرد تا درخت از نظر رشد بعدی دچارمشکل نگردد.آخرین زمان آبیاری هم بایددر اواسـط مهرماه صورت گیرد.

بدیهی است که درصورت عدم وجود بارندگی مؤثر (بامقدار باران قابل نفوذ در خاک) این مقدار آب فقـط تا اواسط ابان ماه نیازمندی های درختان گردو را برآورد خواهد کرد. تنش رطوبتی وارده بر درختان گردو در طول ماه های آبان و آذر اثرات منفی زیادی روی مقاومت درخت و عملکرد سال بعد بر جای می گذارد.

گــردو از درختانــی است که به میزان آب، فواصل آبیاری و شیوه ی آبیاری حساسیت نشان می دهد.آبیاری مکرر و طولانی سبب مرطوب ماندن خاک و پر شدن فواصل خاکدانه ها از آب و در نهایت، سبب خفه شدن ریشه ی گردو و پوسیدن آن می گردد. زمانی که میوه های گردو شکل گرفتند و به حداکثر رشد خود رسیدند باید آبیاری را متوقف کرد و از دادن آب اضافی به درخت گردو خودداری نمود؛ زیرا با آبیاری زیاد به هنگام رسیدن میوه که پوست استخوانی بسته شده است، چون دیگر نمی تواند زیاد تغییر حجم و شکل دهد حجم مغز گردو درشت تر شده و پوست سبز را می ترکاند.

آبیاری زیاد در اواخر تابستان باعث سرمازدگی زمستانی و خشک شدن سرشاخه ها و کاهش تعداد گلها در بهار و لذا کاهش محصول می شود. کمبود آب در خرداد ماه در اندازه ی میوه و رشد گیاه و در تیر ماه در تشکیل جوانه های میوه دهنده(سال بعد) و مغز گردو اثرات تخریبی را موجب می شود. در صورتی که کمبود آب در مرداد و شهریور بر کیفیت کامل مغز گردو و خشک شدن شاخه ها اثر نامطلوب می گذارد. آبیاری درختان گردو از نیمه دوم اردیبهشت آغاز شده و به فواصل 16-12 روز نسبت به نوع خاک و سن درختان تکرار می شود.

دستورالعمل احداث باغ گردو

دستورالعمل احداث باغ گردو

مدیریت کف باغ و علف های هرز

هدف از مدیریت کف باغ، کنترل علف های هرز، حفظ سـاختمان خاک، جلوگیری از فشـردگی ناشـی از تردد ماشـین آلات و امکان اسـتفاده از گیاهان پوششــی یا زراعی جهت بهبــود حــاصلخیزی و یا بـهره بـرداری اقــتصادی می باشد. بنابراین مدیریت کف باغ بسته به حاصلخیزی خاک، روش آبیاری، فاصله کاشت، دسترسی به امکانات متفاوت خواهد بود. به هر حال در انتخاب راهبرد برای مدیریت کف باغ و کنترل علف های هرز بایستی عوامل فوق الذکر در نظر گرفته شود.

یک روش برای مدیریت کف باغ و کنترل علف های هرز، شخم کامل و زدن دیسک در اوایل اردیبهشت می باشد که با خشک نگه داشتن کف باغ و ذخیره گرما در خاک برای کاهش ریسک سرماهای تابشی تا حدودی موثر است. این عمل علاوه بر اتلاف سوخت و انرژی، قادر به کنترل علف های هرز مهم مؤثر نیست بلکه منجر به فشردگی خاک و مختل شدن نفوذپذیری خاک در اطراف ریشه درختان، پودر شدن (آردی شدن) ساختمان خاک سطحی و افزایـش سطح تبخیر و حتی تسهیل ازدیاد غیر جنسی برخی علف های هرز و طغیان جمعیت کنه ها می شود.

بنابراین نه تنها نیازی به دیسک زنی نیست بلکه آشکارا بایستی راهبـردی مطـلوب مبتنی بر به کارگـیری علف کش، مالچ های کلشی یا پلاستیکی و کشت گیاهان سبز(یونجه و شبدر) باقابلیت درو قبل ازبرداشت محصول اتخاذ شود.در صورت وجود آب کافی کشت یک چمن کند رشد مثل زمین چمن فوتبال منافع بسیاری برای رشد درختان گردو دارد.استفاده از سنگ فرش یا تخته سنگ در پای درختان گردو نیز منافع بیشماری از قبیل کنترل علف های هرز و کاهش تبخیر از خاک را به دنبال دارد.

دیدگاه‌ها 0

*
*